Hoe jouw gelukshormonen jou ongelukkig maken

Herken je dat gevoel van eindeloos scrollen op Facebook? Of het gevoel van teleurstelling wanneer je foto ‘te weinig’ likes krijgt? Of misschien voel je je wel slechter over jezelf na het kijken van social media? Het zijn helaas allemaal gevoelens waar ook wij ons als mediaprofessionals in kunnen vinden. Wij zijn als geen ander bezig met social media, zijn goed op de hoogte van alles er omheen en toch tuinen wij ook in de verslavende effecten van social media. Maar hoe komt het dat ze zo’n effect op ons hebben en wat gebeurt er dan in onze hersenen? Wie hebben het meeste last van deze effecten en wat kunnen zij/wij hiertegen doen? Dát lees je allemaal in dit artikel!

Social media hebben een verslavend effect. Steeds maar meer filmpjes willen kijken, steeds meer likes willen krijgen: een oneindig verlangen naar meer. Een van de redenen waarom social media zo verslavend werken, is het fenomeen variabele beloningen. B.F. Skinner deed in 1947 al onderzoek naar variabele beloningen. Hij ontdekte dat wij hier extreem gevoelig voor waren. Op het moment dat wij beloningen niet kunnen voorspellen, komt er elke keer weer dopamine vrij. Dopamine is een neurotransmitter die je een opwekkend gevoel geeft, het wordt ook wel een gelukshormoon genoemd. Social media zijn de meesters in variabele beloningen. Je weet namelijk niet van tevoren wanneer jij iets plaatst hoeveel likes je krijgt of hoeveel reacties. Dit maakt het zo verleidelijk om elke keer weer iets nieuws te plaatsen.

Niet alleen zorgen variabele beloningen voor het vrijgeven van dopamine. Uit onderzoek is gebleken dat hersenen dopamine ook vrijgeven om ons te belonen voor het zoeken naar nieuwe informatie. Om dit te begrijpen moeten we ver terug in de tijd. We gaan terug naar de tijd van jagers en verzamelaars oftewel de prehistorie. In die tijd wilde je alles weten van wat er om je heen gebeurde, want hoe meer je wist over je omgeving hoe minder kans je had om aangevallen te worden door een roofdier. Vandaag de dag zijn roofdieren alleen geen probleem meer, maar onze hersenen werken nog wel hetzelfde; altijd op zoek naar nieuwe informatie. Social media (en internet) zijn een onuitputtelijke bron van informatie en daarom gebruiken we ze zoveel. Elke keer als we weer op social media zitten, krijgen we weer een geluksgevoel door die dopamine. Dit veroorzaakt het dwangmatige gedrag waarin we telkens weer op onze telefoon zitten, op zoek naar meer nieuwe informatie.

Ondanks dat een social media verslaving nog niet wordt erkend als verslaving, zijn er wel onderzoeken die aantonen dat het gelijkenissen heeft met een ‘echte’ verslaving.  Hersenscans van mensen die veel actief zijn op social media laten zien dat er in dezelfde gebieden een stoornis is als bij mensen met een drugsverslaving. Er is daarnaast ook een duidelijke afbraak van witte stof in de regio’s die emoties, aandacht en besluitvorming controleren. Witte stof is een geheel aan zenuwen in je hersenen dat ervoor zorgt dat verschillende delen van de hersenen met elkaar kunnen communiceren.

Nu weten we wat deze verslavingseffecten veroorzaken, maar wie heeft er nou het meeste last van? Dat zijn helaas de adolescenten. Dit komt doordat hun hersenen nog vol op aan het ontwikkelen zijn. Neurale systemen van jongeren zijn nog onderontwikkeld en doorgaan aanzienlijke veranderingen in de adolescentie. Dit kan bijdragen aan de grote gevoeligheid voor online afwijzing, acceptatie, beïnvloeding en emotioneel geladen content in de media. Jongeren reageren daarom ook extra sterk op signalen van erbij horen, bijvoorbeeld via likes op Instagram. Maar ze reageren ook sterk op signalen van worden buitengesloten, bijvoorbeeld door niet in een bepaalde groepschat te zitten.  Jongeren zijn meer dan volwassenen bereid risico’s te nemen in het bijzijn van hun leeftijdsgenoten. Dat komt omdat jongeren een sterke neiging hebben de normen van hun groep te volgen. Dit laten ze online ook zien, door zoveel mogelijk dezelfde soort content en comments te plaatsen.

Wat belangrijk is om niet uit het oog te verliezen, is dat social media ook positieve kanten hebben. Zo zorgen social media ervoor dat veel jongeren makkelijker kunnen leren, door bijvoorbeeld filmpjes te kijken op YouTube. Ook is het gemakkelijker om je in de breedte te ontwikkelen door het enorme aanbod en zo leer je snel nieuwe interesses kennen. Social media zorgen voor een gevoel van autonomie en sociale verbondenheid. En zo kan je nog wel even doorgaan over positieve kanten.

Als mediaprofessional is het goed om af en toe stil te staan bij wat voor effect social media op de mediagebruiker kunnen hebben. De negatieve effecten hebben mensen vooral zelf in de hand, maar dat betekent niet dat wij er geen invloed op hebben. Ook kan het natuurlijk zijn doordat je als mediaprofessional zó veel bezig bent met social media, dat je graag in je vrije tijd wat liever los ervan wilt staan. Eén belangrijke tip is: zet je notificaties uit. Hiermee speel je in op de variabele beloningen, wanneer je bij elke like of comment een berichtje krijgt: dan wil je meer, meer, meer. Als jij je notificaties uitzet en om de paar uur op de app kijkt, dan word je vele keren minder ‘beloond’. Minder beloningen zijn gelijk aan minder dopamine en dát is de weg naar onafhankelijkheid van social media voor iedereen.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s