Is behavorial design wel ethisch verantwoord?

Behavorial design is het toepassen van psychologie op design om mensen te beïnvloeden. Dit is een krachtig middel om mensen positief te sturen, zoals Holle Bolle Gijs in de Efteling. Zo is Holle Bolle Gijs een vorm van Nudging om mensen afval in een afval bak te laten gooien in plaats van op de grond. Eigenlijk is Nudging het aantrekkelijk maken van een handeling door middel van een design. Echter hoe meer invloed je op mensen uit kunt oefenen zonder dat zij het door hebben, hoe meer macht je hebt. Is deze macht wel goed? In hoeverre is het ethisch verantwoord om gebruik te maken van behavorial design? Wanneer gaan we hiermee de grens over? Hoe kunnen we bepalen wanneer we te ver gaan?

Holle Bolle Gijs is dan een slecht voorbeeld als het gaat om negatieve beïnvloeding. Holle Bolle Gijs is en goed initiatief voor het milieu. Behavorial design is goed om te gebruiken bij ongewenst negatief gedrag. Alleen iedereen ziet dit principe weer anders. Een heel goed voorbeeld is het boek van Nir Eyal- Hooked. In dat boek legt hij uit hoe je iemands gedrag kan veranderen en verslaafd kan maken aan een product. Dit heeft allemaal te maken met behavorial design en hoe je dit toepast op je product. Echter heeft Nir Eyal na het boek zich bedacht en vond zijn boek onethisch. Hierna kwam hij met un-hooked, hij begon tips te geven om jezelf los te maken van die verslavingen.

Hoe kunnen we ervoor zorgen dat we zelf de goede afweging kunnen maken of het ethisch verantwoord is om behavorial design te gebruiken. Bij ethiek is er niet iets goeds of fout, het is het bekijken van meerdere perspectieven en daar een keuze inzien te maken. Er zijn verschillende theorieën van verschillende filosofen die daarbij zouden kunnen helpen. Het utilitarisme bijvoorbeeld. De theorie van het utilitarisme kijkt naar wat het beste is voor de meerderheid van de samenleving. In het geval van Holle Bolle Gijs is het antwoord ja, echter in het geval van het boek hooked kan het antwoord nogal verschillen. Zonder het boek, verdienden veel bedrijven waarschijnlijk niet de omzetten die ze nu verdienen. Met het boek worden we continue verleidt om verslaafd te worden aan nieuwe producten en media. Gaan we hiervoor gezamenlijke winst of de samenleving manipuleren?

Naast het utilitarisme heb je ook deontologie. Hierbij maak je van ethisch dilemma een algemene wet voor iedereen. Wat nou als iedereen elkaar zouden beïnvloeden door middel van behavorial design? Is dat mogelijk? Willen we dat wel? Hebben we dan nog een eigen wil of denken we alleen maar dat we een eigen wil hebben, terwijl dat niet zo is. Een algemene wet maken van behavorial design lijkt me geen goed idee.  Misschien doen we dit wel al, alleen hebben we het niet bewust door. Het idee dat je geen eigen wil hebt, is eng. Alleen daardoor al, zou ik dit niet wensen.

Tevens is er nog deugdethiek. Deugdethiek draait om balans. Er is deugd en ondeugd, waarbij deugd het midden is en de twee uitersten zijn ondeugden. In het geval van behavorial design gaat het om beïnvloeding. Manipulatie is dan ondeugd en passief zijn ook. Beïnvloeding is deugdelijk, maar de grens is hierbij onduidelijk.

Tot slot is er het contractualisme. Is er een vorm van een contract of sociaal contract? Als er een vorm van een contract is, telt dat. Er is in dit geval geen contract, maar er zijn wel bepaalde wetten geschreven die ons kunnen wijzen op wat de afspraken zijn in de samenleving. Bij het contractualisme zullen we naar de wet moeten kijken of er sprake is van beïnvloeding of manipulatie en wat voor consequenties dit heeft.

Kortom, behavorial design kan ethisch onverantwoord zijn. Echter moet de afweging gemaakt worden door de maker. Bekijk de verschillende perspectieven en maak vanuit daar een beslissing die bij jouw past. Hopelijk kunnen deze theorieën je helpen bij het beoordelen van de ethische verantwoording van je product.

 

 

 

 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s